Κλινικές Δοκιμές

ΑΡΧΙΚΗ ΑΙΤΗΣΗ:

Από την 31η  Ιανουαρίου 2023, όλες οι αρχικές αιτήσεις διεξαγωγής κλινικών δοκιμών υποβάλλονται υποχρεωτικά σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) Αρ. 536/2014 (CTR), δηλαδή αποκλειστικά και μόνο μέσω CTIS

Σύμφωνα με το Άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΕ) Αρ. 536/2014 ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

1) «κλινική μελέτη»: κάθε διερεύνηση επί ανθρώπου η οποία αποβλέπει
α) στον προσδιορισμό ή την επαλήθευση των κλινικών, φαρμακολογικών ή άλλων φαρμακοδυναμικών αποτελεσμάτων  ενός ή περισσότερων φαρμάκων,
β) στον προσδιορισμό τυχόν ανεπιθύμητων ενεργειών ενός ή περισσότερων φαρμάκων, ή
γ) στη μελέτη της απορρόφησης, της κατανομής, του μεταβολισμού και της απέκκρισης ενός ή περισσοτέρων υπό έρευνα φαρμάκων, με στόχο τη διακρίβωση της ασφάλειας και/ή της αποτελεσματικότητας των εν λόγω φαρμάκων·

2) «κλινική δοκιμή»: μια κλινική μελέτη που πληροί οποιαδήποτε από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) η ένταξη του συμμετέχοντος σε μια συγκεκριμένη θεραπευτική στρατηγική προαποφασίζεται και δεν εμπίπτει στη συνήθη κλινική πρακτική του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους,
β) η απόφαση για τη χορήγηση των υπό έρευνα φαρμάκων λαμβάνεται μαζί με την απόφαση να ενταχθεί ο συμμετέχων στην κλινική μελέτη, ή
γ) διαδικασίες διάγνωσης ή παρακολούθησης επιπλέον της συνήθους κλινικής πρακτικής εφαρμόζονται στους  συμμετέχοντες·

ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ:

Για τις κλινικές δοκιμές που έχουν εγκριθεί ή μεταβεί στον CTR [Κανονισμό (ΕΕ) 536/2014], κάθε ενέργεια (π.χ. τροποποίηση, ενημέρωση, προσθήκη Κράτους Μέλους) υποβάλλεται αποκλειστικά και μόνο μέσω του CTIS.

ΧΡΗΣΙΜA ΕΓΓΡΑΦΑ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ:

  •  09/05/2022 Νέα ΚΥΑ που τροποποιεί το Αρθ. 3 του ΦΕΚ 4131/2016 ως προς τη μετάφραση του πρωτοκόλλου στα ελληνικά για τις κλινικές δοκιμές που υποβάλλονται μέσω CTIS
  •  01/02/2023 Γρήγορος οδηγός για χορηγούς: Πρακτικά ζητήματα εφαρμογής του Κανονισμού 536/2014 (CTR) και του CTIS
  • 07/02/2023 ACT EU: Δημόσια διαβούλευση σχετικά με την ανάπτυξη πλατφόρμας για τη βελτίωση των κλινικών δοκιμών στην ΕΕ
  •  18/04/2024 CTIS Bitesize talk (changes to CTIS)
  •  08/05/2024 CTIS: Walk-in clinic
  • 20/05/2024 CTIS sponsor end user training programme
  • 10/06/2024 CTIS Bitesize talk (new transparency rules)
  • 29/11/2024 Q&A (Ερωτήσεις-Απαντήσεις) που αφορούν την τοπική εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) Αρ. 536/2014 (CTR) στην Ελλάδα
  • 21/01/2025 Διαβούλευση για τις εκπαιδευτικές ανάγκες της Ακαδημαϊκής Κοινότητας και των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων: Προθεσμία 11/02/2025
  • 17/03/2025 Δημόσια Πύλη του CTIS: Ενεργοποίηση Χάρτη Κλινικών Δοκιμών στον ΕΟΧ / ACT EU Trial Map launched
  • 28/01/2026 Συμμετοχή του ΕΟΦ στο πιλοτικό πρόγραμμα επιταχυμένης αξιολόγησης κλινικών δοκιμών FAST-EU

 

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ:

1. Η αναζήτηση πληροφοριών από το Τμήμα Κλινικών Δοκιμών του ΕΟΦ μετά την κατάθεση ενός αιτήματος γίνεται προσκομίζοντας τον EU CT αριθμό ή τον κωδικό της μελέτης που έχει δοθεί από την Yπηρεσία.
2.Παράβολα: Σύμφωνα με την Υπ.Αποφ. ΔΥΓ3α/Γ.Π 139307/05 (ΦΕΚ , 1098 10/08/2006 Άρθρα 18 και 19) τα παράβολα για τις κλινικές μελέτες ορίζονται ως ακολούθως:

1. Για έγκριση (παρεμβατικής) κλινικής μελέτης, ανά μελέτη: 3.000,00 ευρώ.
2. Για την τροποποίηση (παρεμβατικής) κλινικής μελέτης, ανά τροποποίηση: 1.500,00 ευρώ.
3. Στις ΜΗ εμπορικές παρεμβατικές μελέτες τα παράβολα είναι αντίστοιχα 1.500,00 και 750,00 ευρώ.

 

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΟΡΘΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ (GCP)

 

Σκοπός

Η συμμόρφωση στους κανόνες Ορθής Κλινικής Πρακτικής (GCP) και στην ισχύουσα νομοθεσία  και ο έλεγχος  ότι η κλινική δοκιμή πληροί τις τεχνικές, επιστημονικές και ηθικές απαιτήσεις των κανόνων αυτών. Με τον έλεγχο εξακριβώνονται η αξιοπιστία των παραγόμενων δεδομένων και η  διασφάλιση των δικαιωμάτων, της ασφάλεια και της ακεραιότητας των συμμετεχόντων στην κλινική δοκιμή. Οι επιθεωρήσεις GCP πραγματοποιούνται:

α) πριν, κατά την διάρκεια ή μετά την διεξαγωγή μιας κλινικής δοκιμής (εθνικές)

β) σε κλινικές δοκιμές που περιλαμβάνει ο φάκελος Αίτησης Άδειας Κυκλοφορίας (MAA) και Αιτήσεων για επεκτάσεις έγκρισης κεντρικά εγκεκριμένων προϊόντων (Centralised Approved Products) στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ)

γ) στο πλαίσιο της αξιολόγησης που έπεται της χορήγησης  Άδειας Κυκλοφορίας

Τυπικά, οι εθνικές επιθεωρήσεις ρουτίνας του ΕΟΦ ακολουθούν έναν ορισθέντα ετήσιο προγραμματισμό εθνικών επιθεωρήσεων και αποτελούν μέρος της υποχρέωσης ενός Εθνικού Οργανισμού για την προστασία της υγείας των πολιτών της χώρας. Σύμφωνα με το Άρθ. 2.  του Κανονισμού (ΕΕ) 536/2014 (CTR) οι επιθεωρήσεις λαμβάνουν χώρα σε ερευνητικά κέντρα κλινικών δοκιμών, στις εγκαταστάσεις χορηγών (εμπορικών ή μη) και Κατ’ Ανάθεση Οργανισμών ‘Έρευνας (CRO), όπως και σε οποιαδήποτε άλλον χώρο/εταιρεία που εμπλέκεται σε κρίσιμες για την ποιότητα της δοκιμής δραστηριότητες κατά τον σχεδιασμό ή επιτέλεσή της, όπως εργαστήρια, μονάδες τεχνικού εξοπλισμού, μονάδες κλινικών δοκιμών φάσης Ι και βιοϊσοδυναμίας κ.ά. Κατά περίπτωση, ο ΕΟΦ επιτελεί επιπλέον επιθεωρήσεις κατόπιν έγκλισης (καταγγελίας) εκτός του προγραμματισθέντος πλαισίου.

 

Διαδικασίες

Ο συντονιστής επιθεωρητής κατόπιν συνεννόησης με τα εμπλεκόμενα μέρη ορίζει τις ημερομηνίες διεξαγωγής της επιθεώρησης. Πριν την αποστολή της επίσημης Ανακοίνωσης και του Προγράμματος επιθεώρησης από τον ΕΟΦ, ο Χορηγός/CRO οφείλουν να αποστείλουν λίστα με ζητούμενα έγγραφα.

Κατά την διάρκεια επιθεώρησης σε ερευνητικό κέντρο, οι επιθεωρητές ελέγχουν το Αρχείο του ερευνητή (ISF), τα πηγαία αρχεία και τους ιατρικούς φακέλους των συμμετεχόντων και τα έντυπα συγκατάθεσής τους μετά από ενημέρωση. Επίσης, επιτελούν έλεγχο στα δεδομένα που καταγράφηκαν και στα συστήματα στα οποία αυτά συλλέγονται, στην διαχείριση και λογοδοσία των Υπό ‘Έρευνα Φαρμακευτικών Προϊόντων και στις εγκαταστάσεις που σχετίζονται με την κλινική δοκιμή.

Κατά την διάρκεια επιθεώρησης σε χορηγό/CRO, οι επιθεωρητές ελέγχουν τις δραστηριότητές τους στην υπό επιθεώρηση κλινική δοκιμή, τους ρόλους και εκπαιδεύσεις του προσωπικού τους, το εφαρμοζόμενο σύστημα ποιότητας (QMS) και τις Πρότυπες Διαδικασίες Λειτουργίας τους (SOP) που έχουν σχέση με τον σχεδιασμό και την εκτέλεση της δοκιμής, περιλαμβανομένων εκείνων της επιτήρησης, την τήρηση των συμβάσεων ανάθεσης έργων της δοκιμής σε παρόχους κλινικών υπηρεσιών, τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν για τη σύνταξη και διατήρηση του Κυρίου φακέλου της μελέτης (ΤMF) και τα εργαλεία συλλογής δεδομένων κρίσιμων για την ποιότητα που χρησιμοποιήθηκαν στη διάρκεια της δοκιμής, περιλαμβανομένης της επικύρωσής τους. Επίσης, ελέγχονται οι εφαρμοσθείσες διαδικασίες αναφορών ασφάλειας και διακυβέρνησης δεδομένων.

Η πρόσβαση σε αρχεία της κλινικής δοκιμής και σε εργαλεία συλλογής δεδομένων διατηρείται για τους επιθεωρητές μέχρι την κοινοποίηση της Τελικής  Έκθεσης επιθεώρησης.

 

Έκθεση επιθεώρησης

Στην Αρχική Έκθεση επιθεώρησης που συντάσσεται περιλαμβάνεται η κατηγοριοποίηση των ευρημάτων που συνιστούν αποκλίσεις από τους κανόνες GCP και η απόδοση ευθύνης (σε Χορηγό/CRO/ερευνητή) με τις σχετικές αναφορές στις Οδηγίες ICH GCP Ε6 (3η Αναθεώρηση)/Εθνική νομοθεσία.

Η  Αρχική Έκθεση κοινοποιείται στον Χορηγό/CRO και ερευνητή για τυχόν ενστάσεις ή σχόλια και την απαιτούμενη υποβολή από πλευράς τους Διορθωτικών και Προληπτικών ενεργειών (CAPA) ανά κρίσιμο ή σοβαρό εύρημα. Η απάντηση πρέπει να συνυπογράφεται από χορηγό/CRO και ερευνητή, εάν υπάρχουν ευρήματα στα οποία επιμερίζονται την ευθύνη και να αποστέλλεται εντός συμφωνημένης με τους επιθεωρητές προθεσμίας.

Μετά την παραλαβή της απάντησης συντάσσεται η Τελική Έκθεση επιθεώρησης που περιέχει τις απαντήσεις χορηγού/CRO και ερευνητή, καθώς και μια τελική τοποθέτηση των επιθεωρητών σχετικά με τα υποβληθέντα CAPA.